Middenin het hart van Middelburg ligt de het Abdijcomplex. Vandaag neemt Lupineke jullie mee door de geschiedenis van deze bijzondere plek!
het ronde Abdijcomplex gezien vanuit de Abdijtoren 'de Lange Jan'
De Abdij werd gesticht rond 1100 door Norbertijner monniken, die als volgelingen van Norbertus van Xanten vanuit het Noordfranse Premontre hun kloosters uitbreidden. De Norbertijnen bouwden hun 'Onze Lieve Vrouwe Abdij' in Middelburg; zoals de naam al aangeeft, de middelste van drie Karolingische Burchten op het eiland Walcheren.
Middelburg was in die tijd een kleine beschermde ringburcht aan het riviertje de Arne, dat een rechtstreekse verbinding vormde met de Schelde en de zee. En beschermd moest er worden, namelijk tegen de invallen van de woeste Scandinavische plunderaars! Aan de plattegrond van de stad kun je nog altijd de ronde vorm aflezen van de oorspronkelijke bebouwing.
Het eerste klooster uit de twaalfde eeuw werd ook wel het Kloosterhof of het Pandhof genoemd. Het werd gebouwd in het midden, en dus op het hoogst gelegen punt van de ringburgwal, rond wat nu het Muntplein of de Kruidentuin is. Het was een kleine kloostertuin, omgeven door kloostergangen, en hier kwamen de belangrijkste onderdelen van het kloostercomplex op uit.
de kruidentuin en kloostergangen vanaf boven gezien, foto Slagboom en Peeters
De kloostergangen vormden het centrum van het geestelijk leven van de monniken. Het keldergewelf (of crypte) is een van het oudste bewaard gebleven gedeelten van de Abdij, gebouwd omstreeks 1230 en 1260. Hier sloegen de Norbertijnen hun waren op. Je kunt hier het oudste bouwmateriaal van de Abdij, tufsteen, goed zien.
de kloostergangen de kruidentuin
In de dertiende eeuw werd de bestaande kloosterkapel vervangen door een Romaanse kerk, de Koorkerk, en in de veertiende en vijftiende eeuw werd deze vergroot. Het schip van de Koorkerk werd verbouwd tot de Nieuwe Kerk (of Oostmunsterkerk), deze was bestemd voor de parochianen van de stad. De Koorkerk zelf was nu alleen bestemd voor de kloosterlingen.
de Nieuwe Kerk de Koorkerk
Tussen de Koorkerk en de Nieuwe Kerk, bij het gedeelte dat de Wandelkerk genoemd wordt, staat de 'Lange Jan', de 90,5 meter hoge Abdijtoren, het symbool van Middelburg.
De achtkantige toren met een vloerdoorsnede van 5 meter, is getooid met een opvallende keizerskroon, die teruggaat tot Maximiliaan van Oostenrijk. Hij is gebouwd in de tweede helft van de veertiende eeuw en in de loop van de eeuwen diverse malen door brand beschadigd, maar steeds weer opnieuw opgebouwd. Sinds 1715 is er een carillon in de toren. De toren is te beklimmen, na 102 treden wacht je een prachtige uitzicht als beloning!
Vier eeuwen lang werkten en leefden de Norbertijnen aan en in hun Abdij. De rijkdom van de monniken kwam tot uiting in de uitbreiding van het complex tot een ringvormig geheel. De abt van Middelburg ontwikkelde zich tot de machtigste man van Zeeland. Hij was voorzitter van de Staten van Zeeland en Walcheren. Kasteel Westhove bij Oostkapelle was het buitenverblijf van de abt.
In 1566 werd de Middelburgse parochiekerk, de Nieuwe Kerk, door de beeldenstormers verwoest, en in 1574, na de verovering van de stad door de prins van Oranje, werden de monniken gedwongen de Middelburgse Abdij definitief te verlaten.
Vanaf dat moment werd het complex de residentie van het gewestelijk bestuur. Eerst namen de Staten van Zeeland er hun intrek, als ook de Admiraliteit van Zeeland. Michiel de Ruijter heeft er dus nog rondgelopen! En nog zetelt het Provinciebestuur van Zeeland in het Abdijcomplex.
Op vrijdag 17 mei 1940, 'Vreselijke Vrijdag', werd het grootste gedeelte van de Middelburgse binnenstad verwoest na een aanval met brandbommen door de Duitse luchtmacht. Ook het gehele Abdijcomplex (op twee gebouwen na) ontkwam niet aan de vlammenzee...
Gelukkig werd besloten de Abdij geheel te herbouwen met zoveel mogelijk originele materialen. Tegelijk werden bepaalde gevels weer in de oorspronkelijke staat teruggebracht, zodat de Abdij er nu weer uitziet zoals ze oorspronkelijk moet zijn geweest. De restauratie heeft bijna vijfentwintig jaar geduurd, maar: alles is gelukkig in volle glorie hersteld!
Nog steeds vormt de Abdij het stadshart van Middelburg. De Provinciale Staten bevinden zich nog steeds... Ook het Zeeuws Museum is gevestigd aan het sfeervolle Abdijplein. De Koorkerk en Nieuwe Kerk zijn nog steeds beiden in gebruik, al is het nu door de protestantse gemeenten.
Zeeuws Museum
Op het plein vinden regelmatig activiteiten plaats, zoals bijv. het Zeeland Nazomerfestival, met veel optredens op het gebied van theater en muziek, maar er worden bijvoorbeeld ook herdenkingen gehouden.
Maar... op het Abdijplein is het ook gewoon heerlijk toeven, net zoals deze kindjes deden op een zonnige middag in de herfst!
groetjes van Lupineke
