Eva Besnyö in Westkapelle - deel 1

Stel je voor: je loopt in het plaatselijke museum in Westkapelle, het geboortedorp van je Opa. Er is veel te zien… je verdiept je in de geschiedenis van het dorp en zijn bewoners, en dan opeens valt je oog op een prachtige zwart-wit foto van een boerengezin aan de maaltijd.

En terwijl je er bewonderend naar kijkt, vallen je twee dingen op… De naam van de vader van dit gezin vertoont nogal wat gelijkenis met de naam van een broer van je Opa, én de naam van de fotografe van deze foto doet ook ergens een belletje rinkelen… Lupineke’s nieuwsgierigheid was weer gewekt… J!

Deze prachtige foto blijkt te zijn gemaakt door Eva Besnyö, een Hongaarse fotografe, die na haar jeugd in Boedapest en opleiding in Berlijn, haar verdere leven in Nederland doorbracht.

Foto van Eva Besnyö met zelfportret

Eva Marianne Besnyö werd op 29 april 1910 in Boedapest geboren in een intellectueel, Joods gezin. Nadat zij haar gymnasiumopleiding had afgerond, wilde haar vader graag dat zij een universitaire opleiding ging volgen. Eva volgde echter haar eigen wil: zij wou fotografe worden! Als dat niet zou kunnen, zou ze films willen maken… Haar leermeesters in de fotogratie waren o.a. Josef Pésci in Boedapest en Dr. Peter Weller in Berlijn. In de periode rond 1931, toen Eva Besnyö zich als zelfstandig fotografe in Berlijn vestigde, stak het nazisme steeds nadrukkelijker de kop op, een reden waarom zij in 1932 naar Nederland verhuisde. Eva Besnyö was toen 22 jaar oud.

In Berlijn had Eva de cineast John Fernhout leren kennen, met wie zij in 1933 in het huwelijk trad. John Fernhout was de zoon van de schilderes Charley Toorop, en via haar beroemde schoonmoeder werd Eva geïntroduceerd in de Nederlandse kunstwereld.

Charley Toorop schildert Westkappelse boer – Foto Eva Besnyo

Charley Toorop verbleef graag en veel in het Zeeuwse dorp Westkapelle. Haar vader, Jan Toorop, bracht zijn zomers jarenlang in Domburg door, waar hij een kunstenaarscentrum had opgericht. Charley vond Domburg echter te mondain en ging liever te voet naar Westkapelle, waar zij meer inspiratie opdeed voor haar schilderijen bij de ‘noest werkende bevolking’.

Eva Besnyö ging met schoonmoeder Charley Toorop mee naar Westkapelle, en ook zij was onmiddellijk gecharmeerd en gefascineerd door het prachtige Zeeuwse landschap en de authentieke boerenbevolking die ze hier aantrof! Zij vond Nederland ‘aandoenlijk’, en hield er van, om het al het mooie en positieve wat zij zag, vanuit haar gevoel voor schoonheid, in foto’s vast te leggen. Eva en Charley verbleven tijdens deze periodes in Café de Valk, waar zij vaste gasten waren en Charley een atelier had. Eva maakte veel foto’s van het dorp en zijn bewoners, waarmee ze een tijdsbeeld, wat na de oorlog voorgoed verdwenen was, op bijzondere wijze zou vastleggen…

De foto’s die Eva Besnyö maakte in Zeeland werden in 1990 uitgebracht in een fotoboekje, wat Lupineke, tot haar grote blijdschap, pas geleden op de kop kon tikken: ‘Zeeland Toen’!

Deze prachtige foto’s maakte Eva Besnyö in Westkapelle …

Maar, hoe zit het nou met die gezinsfoto uit het museum? Is deze foto nou echt van het gezin van de broer van mijn opa?

Het gezin van Janis en Joane (Adriana) Huibregtse-Westerbeke met in het midden dochtertje Ploon

Tijdens een bezoekje aan een nicht van mijn vader, blijkt dat Eva Besnyö inderdaad het gezin van mijn oud-oom heeft gefotografeerd. Wij ontmoetten Ploon, nu inmiddels ruim 80 jaar oud, en zij kon het verhaal bevestigen. Het had weinig indruk gemaakt op deze nuchtere, hartelijke vrouw, dat hun gezin gefotografeerd werd door een beroemde fotografe.

Veel méér indruk had een schilderij van Charley Toorop op haar gemaakt. ‘Aan de toog’ heet het, en ook hier staan Ploons ouders op afgebeeld: dit vindt ze dus helemaal niks! Want tot grote ergernis van Ploon staat haar moeder afgebeeld met maar één oog. Ze vindt het nog steeds een vréselijk schilderij om te zien…!

Eva Benyo heeft in Westkapelle verschillende serie’s foto’s gemaakt. Ze zijn niet alleen prachtig om te zien, maar leggen ook een tijdsbeeld vast van het boerenleven van voor de oorlog… een wereld die daarna voor altijd verdwenen zou zijn…!

Binnenkort meer over deze bijzondere fotografe!