Hier, in Huize Lupineke, vieren we vandaag groot feest! Want ons eigen lieve schrikkelkind viert haar 4 x 4 = 16e verjaardag! En al had de verloskundige het zestien jaar geleden voorspeld, toch was het een enorme verrassing om vijf dagen na de uitgerekende datum, op schrikkeldag dus, moeder te worden van een prachtig klein meisje…!
Schrikkeldag, die ene bijzondere dag in de vier jaar, dat februari 29 dagen telt! Het is een wat raar concept wat ooit bedacht is om de tijdsindeling weer in de pas te laten lopen… Een schrikkeljaar heeft 366 dagen in plaats van 365 dagen. Elk jaar dat deelbaar is door 4 is een schrikkeljaar. Uitzonderingen zijn de eeuwjaren, deze hebben enkel een schrikkeljaar als ze deelbaar zijn door 400. De naam schrikkeljaar komt van het Middelnederlandse woord ‘scricken’, wat betekent: springen, huppelen. 29 Februari vormt het ‘huppeltje’ tussen 28 februari en 1 maart.
Hoe is deze schrikkeldag eigenlijk ontstaan? Nieuwsgierig als altijd dook Lupineke in de geschiedenis van de tijd!
In de Romeinse tijd werd in eerste instantie de Egyptische kalender gehanteerd.
In deze door de Egyptenaren opgestelde kalender werd het jaar verdeeld in drie seizoenen van vier maanden met 30 dagen, waar later nog 5 dagen aan toegevoegd werden om op 365 uit te komen. Onder invloed van Alexander III de Grote verspreidde deze Egyptische kalender zich over het hele Middellandse Zeegebied.
Julius Caesar voerde omstreeks 45 v C de Juliaanse kalender in.
Op advies van astronomen legde hij een jaar van 265,25 dagen vast door om de vier jaar een extra dag toe te voegen. De Romeinen vierden hun nieuwjaarsdag al van oudsher op 1 maart, dus was de maand februari een logisch moment om een extra dag toe te voegen. Deze extra dag kreeg geen nummer, zodat de maand altijd op 28 februari bleef eindigen, maar hij werd geplaatst tussen 23 en 24 februari in, en werd een zgn. ‘bis’ dag genoemd, een ‘niet-bestaande dag’
Toch bleek nóg niet helemaal te kloppen met de tijdsindeling. Een jaar volgens de Juliaanse kalender bleek in de praktijk 11 minuten langer te zijn dan het ‘tropisch jaar’. Een tropisch jaar is de tijd die de aarde nodig heeft om in haar baan om de zon van lentepunt naar lentepunt te draaien. Hierdoor liep de Juliaanse kalender in duizend jaar 7,6 dagen achter op de zon…
Op advies van de Napolitaanse arts Aloisius Lilius besloot Paus Gregorius XIII in 1582 een nieuwe kalender in te voeren, die deze fout herstelde. Deze kalender heet dan ook de Gregoriaanse kalender.
De Paus liet, om deze nieuwe kalender in te voeren, donderdag 4 oktober volgen door vrijdag 15 oktober 1582, en sloeg zo 10 dagen over om de inmiddels opgelopen fouten in één keer goed te maken. Zijn ingreep stuitte op veel verzet, veel mensen meenden dat zij hierdoor tien dagen korter zouden leven!
Veel katholieke landen voerden deze nieuwe Gregoriaanse kalender direct in, maar in de meeste protestantse gebieden werd de nieuwe kalender pas rond 1700 ingevoerd. Veel landen volgden nog later, Japan bijvoorbeeld pas in 1893, Rusland in 1918, en het laatste land dat de Gregoriaanse kalender invoerde was Turkije in 1927.
Behalve dat het héél bijzonder is, om op schrikkeldag geboren te worden en maar 1 keer in de vier jaar écht jarig te zijn, zijn er nog een paar oude gebruiken die samenhangen met schrikkeljaar.
Zo stond, vooral in de landen Schotland en Ierland, schrikkeldag bekend als de dag, waarbij vrouwen mannen een huwelijksaanzoek mochten doen. Normaal mochten vrouwen mannen nóóit ten huwelijk vragen, omdat dit niet hoorde, een traditionele kijk op het huwelijksaanzoek dat nog tot zeker jaren zeventig van de vorige eeuw standhield… Maar op 29 februari konden veel vrouwen, die vaak al lang verkering hadden en het wachten zat waren, hun kans grijpen, en hun lief eindelijk ‘in de kladden grijpen’!
Een ander oud gebruik waren de ‘schrikkelbals’, dansavonden waarbij het aan uitsluitend de meisjes was, om de jongens te vragen om met ze te dansen. Iets, dat normaal gesproken niet hoorde. Er was zelfs een rijmpje bij:
“Heeft februari negenentwintig dagen,
dan mogen de meisjes de jongens vragen!”
En, ben je zwanger en uitgerekend rond schrikkeldag? Bedenk dan, dat de kans om geboren te worden op schrikkeldag 1 op 1,461 is, en dat er wereldwijd ongeveer 4 miljoen mensen jarig op zijn op deze dag! En in ons landje zijn er 10.613 jarigen vandaag…, onze dochter is niet de enige dus!
Iedereen een heel fijne schrikkeldag gewenst!
