Oude visserstruien staan
tegenwoordig weer flink in de belangstelling!
Een aantal jaar geleden las ik in een tijdschrift het
verhaal van Antoinette Charlie, die op een goede dag het boekje ‘Nederlandse Visserstruien’
vond op een rommelmarkt.
Haar fascinatie voor de patronen die in dit boekje
beschreven werden mondde uit in een heus bedrijfje,
‘Smocks’
genaamd, dat vier soorten originele
visserstruien levert: de visserstruien uit Pernis, Goedereede, Urk en Enkhuizen.
Zijn ze niet prachtig!
Want wat blijkt: elk vissersdorp had zijn eigen visserstrui,
gebreid in zijn eigen, unieke patroon. Het verhaal gaat,
dat als een visser overboord sloeg en hij ergens aan land aanspoelde, men aan
zijn trui kon zien uit welk dorp hij kwam… Ik weet het niet, vind het een strak
verhaal… zou het in werkelijkheid écht zo gegaan zijn?
Vissers uit
Vlaardingen
Wat wel als een paal boven water staat is dat elk
vissersdorp zijn eigen breipatroon
hanteerde. Die patronen werden gebreid als reliëfs en de voorstellingen hadden
allemaal namen die met het dagelijks vissersleven te maken hadden!
Prachtige namen zijn het: visnet, visgraat, anker, ladders, vlaggen, kabels, Godsoog,
golven, bliksem en ga zo maar door!
Het gebruik van vissers om hun wollen trui als bovenkleding te gebruiken is terug te voeren tot omstreeks
1860. Elke vissersvrouw breidde een trui voor haar eigen man, maar ook dochters
leerden al vroeg om mee te breien voor hun broers of andere familie. Het verhaal gaat dat een
meisje op de dag van haar ondertrouw begon te breien aan een trui voor haar
aanstaande man en die moest dan op hun trouwdag klaar zijn!
De truien werden dusdanig gebreid, dat ze heel strak om het lichaam kwamen te zitten, dit was voor de
veiligheid: zo konden ze nooit ergens achter blijven haken. Ook werden de
truien soms te groot gebreid en later te heet gewassen, zodat ze verviltten, en
goed waterafstotend werden.
Vaak werden de truien van boven naar onderen gebreid, vooral bij de mouwen.
De steken voor de mouwen werden dan aan de armsgaten opgenomen. Was een trui te
klein geworden voor een jonge visser in de groei, of de boorden versleten, dan
konden ze gemakkelijk verlengd worden aan de boorden. Toch zie je op oude
foto’s ook dat de mouwen van de truien erg kort zijn, dit werd speciaal gedaan
zodat ze niet snel nat werden bij het werken.
De wol waar vroeger mee gebreid werd, was Sajet, een van de goedkoopste soorten schapenwol. Sajet is een
zuiver wollen garen met een korte wolvezel. Vanwege die korte vezel moest de
wol sterk gedraaid worden en die sterke twist heette ‘sajet’.
De traditionele kleuren waren marineblauw en zwart.
Maar nu komt het Zeeuws tintje… ook in Arnemuiden,
vissersdorp op Walcheren, werd een eigen, unieke visserstrui
gedragen.
Op deze oude afbeelding valt met een beetje moeite nog te
zien hoe deze vissers in hun originele truien poseren in de haven van
Vlissingen. Het patroon van de Arnemuidse trui is ook terug te vinden in het
boek ‘Nederlandse Visserstruien’.
Foto Jeanet Jaffari
Onlangs is een geweldig leuk initiatief ontstaan om de Arnemuidse visserstrui nieuw leven in te blazen! Een ‘denktank’
die initiatieven ontplooit om het dorp te promoten, kwam met het idee om de
visserstrui opnieuw in het zonnetje te zetten! Jeanet Jaffari heeft de patronen
uitgewerkt en een groep vrouwen is ijverig met de breinaalden aan de slag
gegaan om twaalf visserstruien
te breien!
foto Jeanet Jaffari
En… deze keer niet alleen in de traditionele blauwe kleur,
maar ook in elf andere, hippe kleuren!
De Gemeente Middelburg zorgde voor een heuse professionele
fotograaf,
Louis Drent,
die een spetterende fotoreportage van de truien maakte!
Wat een geweldige manier om een stuk cultureel erfgoed
te promoten!
Het dorp zorgde voor de rekwisieten (zoals de auto en motor) en de modellen: zo zijn ook Jeanet,
haar broer Jacco, en wethouder Johan Aalberts te zien als model.
Fotograaf onbekend
Het
patroon van de Arnemuidse
visserstrui en de
wol hiervoor zijn te koop en te bestellen
bij
Atelier Jaffari.
Foto Marloes Sterk
Jeanet heeft een prachtige merinowol uitgekozen, die in elke kleur besteld kan worden. Maar uiteraard zijn ook andere wolsoorten mogelijk!
Wie weet, gaat Lupineke haar eigen stuurman ook ooit wel in een zelfgebreide visserstrui hullen! Hij is ten slotte getogen in Arnemuiden..! Wat zou leuker zijn, dan de breinaalden ter hand te nemen om zo’n prachtige trui voor hem te breien…
Foto Marloes Sterk
Het boek over de visserstruien is inmiddels onderweg naar
huize Lupineke… waar Internet toch weer niet allemaal goed voor is! Ik ben er
reuze benieuwd naar!
Op de blog van
Erkenraadje zag ik de patronen van de visserstruien ook in sokken verwerkt, wat een
originele uitwerking!
Zij heeft al diverse patronen toegepast, kijk er maar eens rond, ze zijn erg leuk!
En... vers van de pers, vanaf vandaag verkrijgbaar: de gloednieuwe
Glossy over Arnemuiden!
Met uiteraard de Arnemuidse visserstrui in een hoofdrol!